“Chia tài sản khi ly hôn mà không có đăng ký kết hôn?” là một câu hỏi rất phổ biến, phản ánh thực trạng nhiều cặp đôi chung sống như vợ chồng nhưng không thực hiện thủ tục pháp lý cần thiết. Sự thiếu vắng giấy chứng nhận kết hôn tạo ra không ít rắc rối khi mối quan hệ đổ vỡ, đặc biệt là trong vấn đề phân chia tài sản. Bài viết này sẽ làm rõ bản chất pháp lý của mối quan hệ chung sống không đăng ký kết hôn, quy định của pháp luật về việc chia tài sản trong trường hợp này, và cung cấp những lời khuyên hữu ích từ đội ngũ chuyên gia của Luật Thiên Thanh.
- Khái niệm “ly hôn” và “chung sống không đăng ký kết hôn”
Trước hết, cần khẳng định một cách rõ ràng: Khái niệm “ly hôn” chỉ áp dụng cho những cặp vợ chồng đã đăng ký kết hôn hợp pháp tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo quy định của Luật Hôn nhân và Gia đình. Giấy chứng nhận kết hôn là bằng chứng pháp lý duy nhất xác nhận sự tồn tại của quan hệ hôn nhân.
Khi hai người nam nữ chung sống với nhau như vợ chồng nhưng không đăng ký kết hôn, về mặt pháp lý, mối quan hệ này không được công nhận là hôn nhân. Do đó, khi muốn chấm dứt việc chung sống, họ không thể thực hiện thủ tục ly hôn tại Tòa án theo đúng nghĩa của từ này.
Vậy, nếu không “ly hôn”, việc chia tài sản sẽ diễn ra như thế nào?
- Quy định pháp luật về chia tài sản khi chung sống không đăng ký kết hôn
Pháp luật Việt Nam hiện hành, cụ thể là Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, có những quy định rõ ràng về việc giải quyết hậu quả pháp lý của việc chung sống không đăng ký kết hôn.
Điều 14 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 quy định về giải quyết hậu quả của việc chung sống như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn như sau:
- Đối với quan hệ con cái và tài sản:
- “1. Nam, nữ chung sống với nhau như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn thì không làm phát sinh quyền, nghĩa vụ giữa vợ và chồng theo quy định của Luật này.
-
- Quyền, nghĩa vụ đối với con, tài sản, nghĩa vụ và hợp đồng giữa các bên được giải quyết theo quy định của Luật này, Bộ luật dân sự và các quy định khác của pháp luật có liên quan.”
Điều này có nghĩa là, dù không phải là vợ chồng hợp pháp, nhưng quyền lợi của con cái vẫn được đảm bảo như con chung hợp pháp. Về tài sản, pháp luật sẽ không áp dụng các quy định về tài sản chung của vợ chồng (như nguyên tắc chia đôi tài sản chung) mà sẽ áp dụng các quy định của Bộ luật Dân sự về sở hữu chung.
Cụ thể, việc giải quyết tài sản khi chấm dứt chung sống không đăng ký kết hôn sẽ dựa trên nguyên tắc:
- Thỏa thuận của các bên: Ưu tiên hàng đầu là các bên tự thỏa thuận với nhau về việc phân chia tài sản. Thỏa thuận này có thể được lập thành văn bản để làm bằng chứng.
- Giải quyết theo Bộ luật Dân sự về sở hữu chung: Nếu không thỏa thuận được, hoặc thỏa thuận bị vô hiệu, một trong các bên có thể yêu cầu Tòa án giải quyết. Khi đó, Tòa án sẽ xem xét giải quyết tài sản theo nguyên tắc về sở hữu chung theo phần, tức là xác định công sức đóng góp của mỗi bên vào việc tạo lập, duy trì, phát triển khối tài sản chung đó. Điều này khác với nguyên tắc chia đôi tài sản chung của vợ chồng hợp pháp.
- Ví dụ: Một bên bỏ tiền mua nhà, bên kia bỏ công sức sửa chữa, chăm sóc gia đình. Tòa án sẽ xem xét cả yếu tố tài chính và công sức đóng góp không thể hiện bằng tiền để phân chia tài sản một cách công bằng.
- Đối với tài sản riêng: Tài sản mà mỗi bên có trước khi chung sống, hoặc được thừa kế riêng, tặng cho riêng trong thời gian chung sống, vẫn được coi là tài sản riêng của người đó và không bị chia.
Lưu ý quan trọng về thời điểm chung sống:
Pháp luật cũng có quy định chuyển tiếp cho các trường hợp chung sống như vợ chồng trước ngày 01/01/2001 (ngày Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2000 có hiệu lực):
- Trước ngày 03/01/1987: Mối quan hệ được công nhận là hôn nhân hợp pháp mà không cần đăng ký kết hôn. Khi chấm dứt, áp dụng quy định về ly hôn.
- Từ 03/01/1987 đến trước 01/01/2001: Không được công nhận là vợ chồng, nhưng khi chấm dứt chung sống, tài sản được giải quyết như tài sản chung của vợ chồng nếu có yêu cầu.
- Từ 01/01/2001 đến nay: Không được công nhận là vợ chồng, tài sản được giải quyết theo nguyên tắc sở hữu chung theo phần của Bộ luật Dân sự.
- Vai trò của Luật Thiên Thanh trong việc giải quyết tranh chấp tài sản
Khi đối mặt với việc chia tài sản trong trường hợp chung sống không đăng ký kết hôn, sự phức tạp về pháp lý có thể khiến các bên gặp nhiều khó khăn. Đây là lúc cần đến sự tư vấn và hỗ trợ chuyên nghiệp.
Luật Thiên Thanh với đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực Hôn nhân và Gia đình, sẽ giúp bạn:
Phân tích hồ sơ và xác định quyền lợi: Đánh giá chi tiết các tài liệu liên quan đến tài sản, nguồn gốc hình thành và công sức đóng góp của mỗi bên.
Tư vấn pháp lý chuyên sâu: Giải thích rõ ràng các quy định của Bộ luật Dân sự và các luật liên quan về sở hữu chung, giúp bạn hiểu rõ quyền và nghĩa vụ của mình.
Hỗ trợ đàm phán, hòa giải: Giúp các bên đạt được thỏa thuận phân chia tài sản một cách công bằng, tránh những tranh chấp kéo dài.
Đại diện pháp lý tại Tòa án: Trong trường hợp không thể thỏa thuận, Luật Thiên Thanh sẽ đại diện bạn nộp đơn yêu cầu Tòa án giải quyết, chuẩn bị hồ sơ, chứng cứ và tham gia các phiên tòa để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của bạn một cách tốt nhất.
Chúng tôi hiểu rằng đây là một giai đoạn khó khăn và nhạy cảm. Với sự tận tâm và chuyên nghiệp, Luật Thiên Thanh cam kết mang đến giải pháp pháp lý hiệu quả nhất cho bạn.
4. Lời khuyên từ Luật Thiên Thanh
Để tránh những rắc rối và tranh chấp không đáng có về tài sản khi chấm dứt mối quan hệ chung sống, Luật Thiên Thanh khuyến nghị:
- Đăng ký kết hôn: Đây là cách tốt nhất để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cả hai bên vợ chồng cũng như con cái. Giấy chứng nhận kết hôn là nền tảng pháp lý vững chắc cho mọi vấn đề phát sinh trong hôn nhân.
- Lập văn bản thỏa thuận tài sản: Nếu bạn vẫn quyết định chung sống mà không đăng ký kết hôn, hãy lập văn bản thỏa thuận rõ ràng về tài sản. Văn bản này nên được công chứng để tăng giá trị pháp lý.
- Lưu giữ chứng cứ: Ghi chép, lưu giữ các hóa đơn, chứng từ, sao kê ngân hàng hoặc bất kỳ bằng chứng nào thể hiện công sức, tài chính đóng góp vào việc tạo lập và phát triển tài sản chung. Điều này cực kỳ quan trọng nếu sau này cần chứng minh trước Tòa án.
Hãy liên hệ với Luật Thiên Thanh ngay hôm nay để được tư vấn và hỗ trợ kịp thời, đảm bảo quyền lợi của bạn được bảo vệ tối đa!
Hotline/Zalo: 0332.672.789
Email: [email protected]
Hoặc đến trực tiếp văn phòng của Chúng tôi tại:
Hà Nội : Phòng 302, tầng 3, 142 Lê Duẩn, phường Văn Miếu – Quốc Tử Giám, Hà Nội
Hồ Chí Minh: Phòng 6.16 RiverGate Residence, số 151 – 155 đường Bến Vân Đồn, Phường Khánh Hội, TP. HCM
