Việc chia tài sản khi một người rơi vào trạng thái hôn mê (mất khả năng nhận thức, hành vi) là vấn đề phức tạp, đặc biệt khi liên quan đến bất động sản mua trước hôn nhân nhưng trả góp trong thời kỳ hôn nhân. Bài viết này sẽ phân tích chi tiết các quy định pháp luật và đưa ra giải pháp thực tế để bảo vệ quyền lợi các bên.
I. PHÂN ĐỊNH TÀI SẢN RIÊNG VÀ TÀI SẢN CHUNG
Theo Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, tài sản được chia thành:
1. Tài sản riêng của vợ/chồng
- Tài sản có trước khi kết hôn.
- Tài sản được thừa kế riêng, tặng cho riêng trong thời kỳ hôn nhân.
- Tài sản phục vụ nhu cầu thiết yếu (quần áo, đồ dùng cá nhân).
2. Tài sản chung của vợ chồng
- Tài sản tạo lập trong thời kỳ hôn nhân (dù đứng tên ai).
- Thu nhập từ lao động, kinh doanh, lợi tức tài sản chung.
- Khoản trả góp từ thu nhập chung dù tài sản mua trước hôn nhân.
3. Áp dụng vào trường hợp nhà mua trước hôn nhân nhưng trả góp sau
- Phần thanh toán trước hôn nhân → Tài sản riêng của người mua.
- Phần trả góp trong thời kỳ hôn nhân (dù bằng tiền lương, tiền tiết kiệm chung) → Tài sản chung, chia đôi (50/50) nếu ly hôn hoặc một bên mất khả năng quản lý tài sản.
Ví dụ minh họa:
- Năm 2020, anh A mua nhà giá 3 tỷ, trả trước 1 tỷ (tiền tiết kiệm riêng).
- Năm 2022, anh A kết hôn với chị B. Hai người dùng tiền chung trả góp 2 tỷ còn lại.
→ Khi chia tài sản:- 1 tỷ đầu → Thuộc sở hữu riêng anh A.
- 2 tỷ sau → Chia đôi: Mỗi người 1 tỷ.
II. CHIA TÀI SẢN KHI MỘT BÊN HÔN MÊ
Khi một người hôn mê, mất năng lực hành vi, việc định đoạt tài sản sẽ phụ thuộc vào:
1. Trường hợp có di chúc
- Nếu người hôn mê đã lập di chúc hợp pháp trước đó, tài sản sẽ chia theo di chúc.
- Di chúc phải tuân thủ Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015 (công chứng, tự viết có chứng kiến…).
2. Trường hợp không có di chúc
- Áp dụng pháp luật thừa kế (Điều 651 BLDS 2015):
- Tài sản riêng → Chia cho vợ/chồng, con, cha mẹ theo hàng thừa kế.
- Tài sản chung → Vợ/chồng được 50%, 50% còn lại chia đều cho các thừa kế.
3. Vợ/chồng có thể yêu cầu chia tài sản chung ngay khi một bên hôn mê?
- Có, nếu chứng minh được nhu cầu cấp thiết (ví dụ: cần tiền chữa bệnh, trả nợ).
- Phải làm đơn yêu cầu Tòa án phân chia tài sản chung (theo Điều 29 Luật Hôn nhân và Gia đình).
III. GIẢI PHÁP BẢO VỆ QUYỀN LỢI KHI MỘT BÊN HÔN MÊ
Để tránh tranh chấp, các cặp vợ chồng nên:
1. Lập di chúc rõ ràng
- Xác định người thừa kế tài sản riêng (nếu có).
- Ghi rõ tỷ lệ phân chia tài sản chung (nếu muốn ưu tiên cho con cái, người thân).
2. Thỏa thuận tài sản trước khi kết hôn
- Ký hợp đồng hôn nhân (theo Điều 47 Luật HN&GĐ), quy định:
- Nhà trả góp sau cưới thuộc sở hữu chung hay riêng.
- Cách chia nếu một bên mất khả năng quản lý tài sản.
3. Đăng ký quyền sở hữu tài sản minh bạch
- Nếu mua nhà trước hôn nhân nhưng trả góp sau, nên ghi rõ tỷ lệ đóng góp vào giấy tờ pháp lý.
4. Yêu cầu Tòa án chỉ định người quản lý tài sản
- Khi một bên hôn mê, người còn lại có thể đề nghị Tòa án chỉ định người đại diện quản lý tài sản (theo Điều 54 BLDS 2015).
IV. KẾT LUẬN
- Nhà mua trước hôn nhân nhưng trả góp sau → Phần trả trước là tài sản riêng, phần trả sau là tài sản chung.
- Khi một bên hôn mê, việc chia tài sản phụ thuộc vào di chúc hoặc pháp luật thừa kế.
- Giải pháp tốt nhất: Lập di chúc, thỏa thuận tài sản ngay từ đầu để tránh rủi ro.
Nếu đang gặp tình huống này, hãy liên hệ ngay với Luật Thiên Thanh để được hướng dẫn thủ tục pháp lý cụ thể!
