Trong thời đại hiện đại, khi các mối quan hệ hôn nhân ngày càng trở nên đa dạng và phức tạp, khái niệm “hôn nhân hợp đồng” đang dần được nhiều người quan tâm và bàn luận. Vậy, theo pháp luật Việt Nam, việc vợ chồng lập thỏa thuận dưới dạng hợp đồng trước hoặc trong hôn nhân có được công nhận không? Phạm vi pháp lý ra sao? Cùng Luật Thiên Thanh phân tích dưới góc độ pháp lý để làm rõ vấn đề này.
-
Hôn nhân hợp đồng là gì?
“Hôn nhân hợp đồng” là cách gọi không chính thức chỉ việc hai bên nam, nữ lập ra một văn bản thỏa thuận với nhau về các điều kiện kết hôn, phân chia tài sản, nghĩa vụ và quyền lợi trong thời kỳ hôn nhân, thậm chí cả khi ly hôn. Đây là khái niệm phổ biến tại nhiều quốc gia phương Tây với tên gọi “marriage contract” hay “prenuptial agreement”.
Tại Việt Nam, pháp luật không quy định cụ thể thuật ngữ “hôn nhân hợp đồng”, nhưng lại cho phép các bên có thể thỏa thuận về chế độ tài sản trước khi kết hôn, theo tinh thần của Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014.
-
Cơ sở pháp lý cho “hôn nhân hợp đồng” dưới góc độ tài sản
Theo Điều 47 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, vợ chồng có quyền lựa chọn chế độ tài sản theo luật định hoặc theo thỏa thuận:
“Trước khi kết hôn, nam và nữ có quyền lựa chọn áp dụng chế độ tài sản theo luật định hoặc chế độ tài sản theo thỏa thuận.”
Nếu chọn chế độ thỏa thuận, hai bên phải lập văn bản thỏa thuận về tài sản, có công chứng hoặc chứng thực trước khi đăng ký kết hôn.
Nội dung có thể thỏa thuận bao gồm:
- Tài sản được xác lập trước và sau hôn nhân;
- Quyền và nghĩa vụ tài sản với bên thứ ba;
- Cách chia tài sản khi ly hôn hoặc một bên chết;
- Nghĩa vụ tài chính, quyền quản lý, sử dụng tài sản…
Tuy nhiên, Điều 48 cũng quy định rõ: Thỏa thuận này chỉ có hiệu lực từ thời điểm kết hôn hợp pháp và không được trái với quy định pháp luật, đạo đức xã hội.
-
Các giới hạn pháp lý và rủi ro cần lưu ý
Dù được pháp luật cho phép, nhưng “hôn nhân hợp đồng” tại Việt Nam chỉ hợp pháp nếu giới hạn ở lĩnh vực tài sản. Các nội dung liên quan đến tình cảm, sinh hoạt hôn nhân, quyền nuôi con, quan hệ tình dục… nếu được đưa vào “hợp đồng” thì có thể bị vô hiệu do trái đạo đức và pháp luật.
Cụ thể, theo Điều 50 Luật Hôn nhân và Gia đình, thỏa thuận về chế độ tài sản sẽ bị tuyên vô hiệu nếu:
- Không tuân thủ điều kiện về hình thức (không công chứng, không lập trước khi kết hôn…);
- Nội dung vi phạm nguyên tắc tự nguyện, bình đẳng giữa vợ và chồng;
- Vi phạm điều cấm của luật, trái đạo đức xã hội.
Như vậy, việc “hợp đồng hóa” hôn nhân tại Việt Nam không đồng nghĩa với việc tự do cam kết bất cứ điều gì. Những điều khoản vi phạm đạo đức, trái luật sẽ không được công nhận.
-
Thực tiễn và xu hướng hiện nay
Thời gian gần đây, đặc biệt là trong các mối quan hệ hôn nhân có yếu tố tài sản lớn hoặc có yếu tố nước ngoài, nhu cầu lập hợp đồng tiền hôn nhân ngày càng tăng. Nhiều cặp đôi tìm đến các văn phòng luật sư, trong đó có Luật Thiên Thanh, để được tư vấn lập văn bản xác lập chế độ tài sản trước hôn nhân.
Luật Thiên Thanh ghi nhận rằng: việc thỏa thuận tài sản giúp các bên chủ động trong việc bảo vệ quyền lợi, giảm thiểu tranh chấp khi ly hôn và phù hợp với xu hướng hiện đại hóa quan hệ gia đình. Tuy nhiên, các bên cũng cần hiểu rõ ranh giới pháp lý để không rơi vào tình trạng “hợp đồng vô hiệu”.
-
Lời khuyên từ Luật Thiên Thanh
Nếu bạn đang cân nhắc lập “hôn nhân hợp đồng”, hãy nhớ:
- Chỉ nên giới hạn ở việc phân định tài sản, nghĩa vụ tài chính, quản lý tài sản;
- Văn bản cần được công chứng hợp lệ trước khi đăng ký kết hôn;
- Nội dung phải phù hợp với pháp luật và đạo đức xã hội;
- Nên tham khảo ý kiến luật sư gia đình có chuyên môn để đảm bảo hiệu lực pháp lý.
Luật Thiên Thanh với đội ngũ luật sư dày dạn kinh nghiệm trong lĩnh vực hôn nhân gia đình, luôn sẵn sàng đồng hành và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của bạn trong mọi giai đoạn của cuộc sống hôn nhân.
Hotline/Zalo: 0332.672.789
Email: [email protected]
Hoặc đến trực tiếp văn phòng của Chúng tôi tại:
Hà Nội : Phòng 302, tầng 3, 142 Lê Duẩn, phường Văn Miếu – Quốc Tử Giám, Hà Nội
Hồ Chí Minh: Phòng 6.16 RiverGate Residence, số 151 – 155 đường Bến Vân Đồn, Phường Khánh Hội, TP. HCM
