Trong bối cảnh toàn cầu nỗ lực chống rửa tiền (AML) và tài trợ khủng bố (CTF), Việt Nam đang đẩy mạnh các biện pháp pháp lý nhằm tăng cường minh bạch thông tin doanh nghiệp. Một trong những trọng tâm hàng đầu chính là các quy định về Sở hữu có lợi (Beneficial Ownership). Với những sửa đổi trong Luật Doanh nghiệp 2024, việc hiểu rõ và tuân thủ các quy định này không còn là tùy chọn mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc, ảnh hưởng trực tiếp đến sự tồn tại và phát triển của mỗi doanh nghiệp.
1. Sở Hữu Có Lợi Là Gì Và Tại Sao Doanh Nghiệp Cần Phải Công Khai?
Sở hữu có lợi (Beneficial Ownership), hay còn gọi là chủ sở hữu thực sự, là cá nhân hoặc nhóm cá nhân cuối cùng có quyền kiểm soát hoặc hưởng lợi từ một pháp nhân (ví dụ: công ty, quỹ, tổ chức) hoặc một thỏa thuận pháp lý (ví dụ: ủy thác). Họ là những người thực sự đứng đằng sau các giao dịch, nắm quyền điều hành hoặc nhận lợi nhuận, chứ không phải là những pháp nhân hay cá nhân được ghi trên giấy tờ.
Ví dụ dễ hiểu: Một công ty A được thành lập và cổ đông ghi trên giấy tờ là Công ty B. Tuy nhiên, Công ty B lại thuộc sở hữu của ông C. Vậy, ông C chính là chủ sở hữu có lợi của Công ty A, bởi vì ông C là người cuối cùng có quyền kiểm soát hoặc hưởng lợi từ Công ty A.
2. Vậy tại sao doanh nghiệp cần phải công khai thông tin sở hữu có lợi?
- Chống rửa tiền và tài trợ khủng bố: Đây là lý do cốt lõi và quan trọng nhất. Các hoạt động rửa tiền và tài trợ khủng bố thường được thực hiện thông qua mạng lưới công ty phức tạp, che giấu danh tính chủ sở hữu thực sự. Việc minh bạch thông tin sở hữu có lợi giúp cơ quan chức năng dễ dàng truy vết và ngăn chặn các dòng tiền bất hợp pháp.
- Ngăn chặn trốn thuế và tham nhũng: Thông tin sở hữu có lợi rõ ràng sẽ giúp phát hiện các hành vi chuyển giá, trốn thuế hoặc các giao dịch tham nhũng được che đậy dưới danh nghĩa các pháp nhân ma hoặc lớp vỏ bọc.
- Bảo vệ nhà đầu tư và cải thiện môi trường kinh doanh: Khi thông tin sở hữu có lợi được minh bạch, nhà đầu tư có thể đánh giá rủi ro tốt hơn, tránh được các công ty có cấu trúc sở hữu phức tạp hoặc không rõ ràng. Điều này cũng giúp xây dựng môi trường kinh doanh công bằng, lành mạnh và đáng tin cậy hơn.
- Tuân thủ các chuẩn mực quốc tế: Việt Nam là thành viên của nhiều tổ chức và công ước quốc tế về chống rửa tiền, như Lực lượng Đặc nhiệm Tài chính (FATF). Việc minh bạch sở hữu có lợi là một yêu cầu quan trọng để Việt Nam không bị đưa vào danh sách các quốc gia có rủi ro cao về rửa tiền, qua đó duy trì uy tín và thu hút đầu tư nước ngoài.
- Nâng cao trách nhiệm giải trình của doanh nghiệp: Khi danh tính chủ sở hữu thực sự được công khai, họ sẽ có trách nhiệm cao hơn đối với các hoạt động của doanh nghiệp, góp phần nâng cao đạo đức kinh doanh và quản trị doanh nghiệp.
3. Luật Doanh nghiệp 2024: Những Thay Đổi Quan Trọng Về Quản Trị Và Công Bố Thông Tin
Mặc dù bạn không cung cấp chi tiết về “Luật Doanh nghiệp 2024”, nhưng dựa trên xu hướng pháp lý hiện hành và mục tiêu siết chặt quy định về sở hữu có lợi, có thể suy đoán rằng Luật Doanh nghiệp sửa đổi sẽ tập trung vào các điểm sau:
- Mở rộng phạm vi và định nghĩa chủ sở hữu có lợi:
Các quy định mới có thể làm rõ hơn các tiêu chí xác định chủ sở hữu có lợi, bao gồm cả quyền kiểm soát gián tiếp thông qua chuỗi sở hữu, quyền chi phối biểu quyết, hoặc quyền chi phối thông qua các thỏa thuận hợp đồng.
Có thể sẽ có quy định về tỷ lệ sở hữu tối thiểu để được coi là chủ sở hữu có lợi (ví dụ: từ 25% vốn điều lệ trở lên đối với cá nhân nắm giữ trực tiếp hoặc gián tiếp, hoặc khả năng kiểm soát khác).
- Tăng cường nghĩa vụ kê khai và cập nhật thông tin:
Doanh nghiệp sẽ phải thu thập, lưu trữ và cập nhật thông tin về chủ sở hữu có lợi một cách đầy đủ và chính xác.
Thông tin này có thể bao gồm họ tên, ngày sinh, quốc tịch, số giấy tờ tùy thân, địa chỉ thường trú, và tỷ lệ sở hữu/mức độ kiểm soát.
Có thể sẽ có yêu cầu kê khai thông tin này khi thành lập doanh nghiệp, thay đổi đăng ký kinh doanh, và cập nhật định kỳ hoặc khi có sự thay đổi.
- Cơ chế lưu trữ và tiếp cận thông tin:
Luật có thể quy định rõ ràng về việc lưu trữ thông tin chủ sở hữu có lợi tại doanh nghiệp và tại cơ quan đăng ký kinh doanh.
Đáng chú ý là khả năng thiết lập một cơ sở dữ liệu quốc gia về chủ sở hữu có lợi, cho phép các cơ quan có thẩm quyền (như cơ quan phòng chống rửa tiền, cơ quan thuế, công an) dễ dàng truy cập khi cần thiết để phục vụ công tác điều tra, giám sát.
- Chế tài nghiêm khắc hơn đối với vi phạm:
Các hình thức xử phạt vi phạm hành chính có thể được nâng cao đối với việc không kê khai, kê khai sai lệch hoặc không cập nhật thông tin chủ sở hữu có lợi.
Trong những trường hợp nghiêm trọng, có thể áp dụng các biện pháp nặng hơn như đình chỉ hoạt động kinh doanh hoặc thậm chí truy cứu trách nhiệm hình sự nếu liên quan đến các tội danh rửa tiền, trốn thuế.\
- Trách nhiệm của những người liên quan:
Ban giám đốc, người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp sẽ có trách nhiệm cá nhân trong việc đảm bảo doanh nghiệp tuân thủ các quy định về sở hữu có lợi.
Các tổ chức trung gian như ngân hàng, công ty chứng khoán cũng sẽ có nghĩa vụ thẩm định khách hàng (KYC – Know Your Customer) chặt chẽ hơn, bao gồm việc xác định chủ sở hữu có lợi của khách hàng.
4. Doanh Nghiệp Cần Làm Gì Để Tuân Thủ?
Để thích nghi và tuân thủ các quy định mới về sở hữu có lợi, doanh nghiệp cần thực hiện các bước sau:
- Rà soát cấu trúc sở hữu: Xác định chính xác chuỗi sở hữu, từ cổ đông/thành viên góp vốn trên giấy tờ đến cá nhân cuối cùng có quyền kiểm soát hoặc hưởng lợi.
- Thu thập và lưu trữ thông tin: Thiết lập hệ thống để thu thập đầy đủ và chính xác thông tin về tất cả các chủ sở hữu có lợi theo yêu cầu của pháp luật. Đảm bảo thông tin này được lưu trữ an toàn và dễ dàng truy xuất.
- Cập nhật thông tin định kỳ và khi có thay đổi: Xây dựng quy trình để cập nhật thông tin chủ sở hữu có lợi ngay khi có bất kỳ sự thay đổi nào về cơ cấu sở hữu hoặc quyền kiểm soát.
- Đào tạo nội bộ: Nâng cao nhận thức và hiểu biết cho đội ngũ quản lý, nhân viên liên quan về tầm quan trọng và các quy định về sở hữu có lợi.
- Chuẩn bị cho việc công bố: Sẵn sàng cho việc công bố thông tin sở hữu có lợi cho cơ quan nhà nước khi có yêu cầu hoặc theo quy định mới.
- Tham vấn chuyên gia: Trong các trường hợp cấu trúc sở hữu phức tạp, doanh nghiệp nên tìm kiếm sự tư vấn từ các chuyên gia pháp lý hoặc tư vấn thuế để đảm bảo tuân thủ đúng đắn.
Việc minh bạch thông tin sở hữu có lợi không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là nền tảng để xây dựng lòng tin, tăng cường tính minh bạch và góp phần vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế. Doanh nghiệp nào chủ động thích nghi và tuân thủ tốt sẽ tạo dựng được lợi thế cạnh tranh, nâng cao uy tín và giảm thiểu rủi ro trong môi trường kinh doanh ngày càng minh bạch hơn.
Liên hệ với chúng tôi ngay hôm nay để được tư vấn chi tiết!
Hotline/Zalo: 0332.672.789
Email: [email protected]
Hoặc đến trực tiếp văn phòng của Chúng tôi tại:
Hà Nội : Phòng 302, tầng 3, 142 Lê Duẩn, phường Văn Miếu – Quốc Tử Giám, Hà Nội
Hồ Chí Minh: Phòng 6.16 RiverGate Residence, số 151 – 155 đường Bến Vân Đồn, Phường Khánh Hội, Hồ Chí Minh
