Công ty Luật Thiên Thanh – Tư vấn chuyên sâu về Hôn nhân & Gia đình, và Thừa kế theo pháp luật Dân sự.
Việc hai người chung sống gắn bó như vợ chồng nhưng không đăng ký kết hôn (hay còn gọi là sống thử) đang ngày càng phổ biến. Tuy nhiên, khi một trong hai không may qua đời, người còn lại có được hưởng di sản thừa kế như vợ/chồng hợp pháp hay không?
Câu trả lời theo pháp luật Việt Nam là KHÔNG, nếu không có di chúc hợp pháp.
I. Pháp Luật Chỉ Công Nhận Quan Hệ Vợ Chồng Hợp Pháp
Theo Khoản 5 Điều 3 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, kết hôn là việc nam và nữ xác lập quan hệ vợ chồng với nhau theo quy định của Luật này về điều kiện kết hôn và đăng ký kết hôn.
- Pháp luật hiện hành chỉ công nhận quan hệ vợ chồng khi có Giấy đăng ký kết hôn (trừ trường hợp quan hệ vợ chồng được xác lập trước ngày 03/01/1987).
- Hai người chung sống như vợ chồng nhưng không đăng ký kết hôn thì không phát sinh quyền và nghĩa vụ giữa vợ và chồng, bao gồm cả quyền thừa kế theo pháp luật.
II. Quyền Thừa Kế Khi Không Đăng Ký Kết Hôn
Quyền thừa kế của người còn sống phụ thuộc hoàn toàn vào việc người chết có để lại di chúc hay không:
1. Trường hợp Có Di Chúc Hợp Pháp
Người chung sống như vợ chồng CÓ THỂ được hưởng thừa kế nếu người đã mất để lại di chúc cho hưởng một phần hoặc toàn bộ tài sản (Điều 609 và Điều 626 Bộ luật Dân sự 2015).
Lưu ý quan trọng (Phần thừa kế bắt buộc):
Ngay cả khi có di chúc, phần tài sản này vẫn phải trừ đi phần tài sản chia cho những người hưởng thừa kế không phụ thuộc nội dung di chúc (Điều 644 BLDS 2015), bao gồm: Con chưa thành niên, cha, mẹ, vợ, chồng (là vợ/chồng hợp pháp); con thành niên mà không có khả năng lao động.
2. Trường hợp Không Có Di Chúc Hợp Pháp (Thừa kế theo pháp luật)
Nếu người đã mất không để lại di chúc, di sản sẽ được chia theo thứ tự hàng thừa kế quy định tại Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015:
- Hàng thừa kế thứ nhất gồm: Vợ (hợp pháp), chồng (hợp pháp), cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi.
- Hàng thừa kế thứ hai và thứ ba sẽ được xét đến nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước.
Vì người còn sống không được pháp luật công nhận là “vợ” hoặc “chồng”, họ KHÔNG thuộc hàng thừa kế thứ nhất và không được hưởng tài sản thừa kế theo pháp luật. Toàn bộ di sản sẽ thuộc về cha mẹ, con cái (nếu có) và các anh chị em ruột (tùy theo hàng thừa kế).
III. LUẬT THIÊN THANH: Khuyến Nghị Pháp Lý
Để bảo vệ quyền lợi tài sản cho nhau khi chung sống mà không đăng ký kết hôn, Công ty Luật Thiên Thanh khuyến nghị:
- Đăng ký Kết hôn: Nếu có ý định gắn bó lâu dài, thủ tục đăng ký kết hôn là cách duy nhất để xác lập đầy đủ quyền và nghĩa vụ pháp lý.
- Lập Di Chúc: Nếu vì lý do cá nhân chưa thể kết hôn, hai bên cần lập di chúc hợp pháp tại Văn phòng Công chứng, chỉ rõ người còn sống sẽ được hưởng phần tài sản nào để đảm bảo quyền lợi tài chính cho nhau.
- Hợp đồng Sở hữu Chung: Lập Hợp đồng phân định tài sản chung, tài sản riêng để tránh tranh chấp sau này.
Đừng để tình cảm bị chi phối bởi rủi ro pháp lý. Liên hệ với Luật Thiên Thanh để được tư vấn và lập di chúc, hợp đồng tài sản, bảo vệ tương lai tài chính của bạn và người thân.
Hotline/Zalo: 090.321.7988
Email: [email protected]
Hoặc đến trực tiếp văn phòng của Chúng tôi tại:
Hà Nội : Phòng 302, tầng 3, 142 Lê Duẩn, phường Văn Miếu – Quốc Tử Giám, Hà Nội
Hồ Chí Minh: Phòng 6.16 RiverGate Residence, số 151 – 155 đường Bến Vân Đồn, Phường Khánh Hội, Hồ Chí Minh
